Peter Lynch’in Kullandığı Hisse Senedi Sınıflandırması

Herkese selamlar!

BIST’te yüzlerce hisse senedi bulunuyor ve hepsinin çeşitli özellikleri var. Çok büyüyen – az büyüyen, temettü veren – vermeyen vs. Liste çok uzayabilir.

Kimi temettü hisselerini seçerken kimi de büyüyen hisseleri tercih ediyor ve tercih olasılıkları sınırsız.

Bu yazıda size ünlü yatırımcı Peter Lynch’in  “Borsa’da Tek Başına” isimli kitabında hisselerini nasıl sınıflandırdığını anlatacağım. Hisse çeşitlerinden bahsedip, her hisse tipinde nasıl bir strateji belirlediğini inceleyeceğim.

Hadi başlayalım…

Peter Lynch’in Büyüme Anlayışı

Peter Lynch’e göre bir şirketin büyümesini ölçmek için GSYIH ile karşılaştırmak gerekir. Yavaş büyüyen bir şirket gördüğünüzde GSYIH ile aynı oranda büyüdüğünü varsayabilirsiniz. Hızlı büyüyen şirketlerde ise büyüme %20 ila %30 arasında oluyor.

1) Yavaş Büyüyen Şirketler

Genellikle bu kategoriye büyük ve yaşlı şirketler girer.

Hızlı büyüme evresinden çıkmış ve ivmelerini kaybetmişlerdir. Hızlı büyümeden sonraki adım olarak yavaş büyüme ve duraklama gelir. Bir zamanlar demiryolu şirketleri fırtına gibi esiyordu, sonra otomobil şirketlerinin devri geldi geçti, bir ara televizyon şirketleri ve kimya şirketleri vardı.

Şimdi gelelim bizi ilgilendiren kısma. Bu şirketler genellikle büyümeye yerleri olmadığı ya da sınırlı olduğu için elde ettikleri kârın büyük kısmını temettü olarak dağıtırlar. Daha doğrusu elde ettikleri kârın değerlendirilmesinin en iyi yolu temettü ödemesi yapmalarıdır.

Bunun sebebi de artık çok büyümüş olmalarıdır ve özsermaye kârlılık oranları oturmuştur. 100 milyar dolarlık bir şirketin %30 kazanması 30 milyar dolarlık bir büyüme gerektirir. Oturmuş bir sektörde bu çok zor olur. Bu yüzden bu şirketler yatırımlardan sonra kalan kârlarının büyük kısmını temettü olarak hissedarlarına dağıtırlar.

Peter Lynch’in portföyünde bunlardan fazla bulunmazdı. Çünkü büyüyüp değer yaratmayan bir şirketi yatırım yapmaya değer bulmuyordu.

2) Orta Tempo ile Büyüyen Şirketler

Bunlar Coca-Cola, J&J ya da Procter and Gamble gibi şirketler. Yavaş büyüyenlerden daha hızlı bir büyüme eğrileri var. Ortalama yıllık %10-12 civarında…

Bu şirketlerde parayı ikiye ya da üçe katlamak için ya çok uzun süre elde tutmak gerekiyor ya da kelepirken almak lazım.

Kriz zamanlarındaki dost şirketler bunlar. Ne krizi olursa olsun insanlar yemek yemeye, kola içmeye ya da traş olmaya devam edecekler. Tam Warren Buffett tarzı yani.

Genellikle temettüsünü 25 yıldan fazla süredir arttıran S&P 500 Dividend Aristocrats’ın içinde bulunuyorlar.

Borsanın hızla büyüdüğü dönemlerde ise tabii ki buna yetişemeyebiliyorlar çünkü özellikle Amerika’da bu teknoloji şirketleri öncülüğünde oluyor. Türkiye’de bankacılık sektöründe olduğu gibi.

Son zamanlardaki S&P 500’ün yükselişinin çoğunun Twitter, Facebook, Alibaba, Apple ve Amazon kaynaklı olduğu düşünülürse konu daha iyi anlaşılacaktır.

3) Hızlı Büyüme Gösteren Şirketler

Bunlar Peter Lynch’in favori şirketleri. Yıllık %25-30 büyüyen küçük şirketler. Kendisi bu konuda bir uzman.

Ünlü yatırımcı bu şirketlerin yeni sektörlerde değil de mümkünse eski sektörlerde faaliyet göstermesini istiyor. Mesela kahve yüzyıllardır hayatımızda ama Starbucks bu sektörde çok hızlı büyümeyi başardı. Aynı şekilde perakende sektöründe Wal-Mart’ı da örnek verebiliriz.

Peter Lynch’in en çok örnek verdiği sektör ise cenaze işleri sektörü.

Bu şirketler büyüme evrelerinde oldukları için genellikle temettü vermiyorlar. Elde ettikleri fonları büyümede kullanıyorlar.

Burada da özsermaye kârlılık oranı devreye giriyor. Şirket elde ettiği kârları %25-30 özsermaye kârlılığı ile değerlendirirse zaten temettü vermesini değil, olabildiğince yatırım yapıp büyümesini istersiniz.

Fakat tabii ki riskler de var. Bunlardan bir tanesi de aşırı ve gereksiz büyümeye bağlı finansal darboğaz.

Yani yüksek ve kontrolsüz büyüme risk içerir. Dikkatli olmak lazım. Nice yiğitler bu uğurda heba olmuştur:)

4) Döngüsel Şirketler

Bunlar da ekonomideki döngülere göre karları azalıp artan şirketler. Otomobil, demir çelik, havayolları gibi şirketler bunlara örnek gösterilebilir.

Genel ekonomi resesyondan çıkarken bu şirketler genelden çok daha fazla yükselirler. Kriz zamanlarında ise talep azalışına bağlı zarar görürler.

Eğer yanlış zamanda bunlara bulaştıysanız zarar edebilirsiniz. İyi şirketlerde ise zaman kaybedersiniz.

Bu tür döngüsel şirketlere yatırım yaparken döngünün lehimize olması çok önemlidir.

Yani zamanlama herşeydir.

5) Geri Dönenler

Bu şirketleri yavaş büyüyenlerle karıştırmamak lazım. Bunlar depresyondaki, zarar eden ve riski yüksek şirketler.

2008 krizinde batmasına ramak kalan bankaları ya da otomobil şirketlerini düşünün. Bunlardan bazıları hükümet yardımı alarak uçurumun kenarından geri döndü. İşte bunlar geri dönen şirketlere giriyor.

Ünlü yatırımcının portföyünde hızlı büyüyenlerin yanında bu şirketlerden de bolca var. Yalnız doğru şirketi bulmak çok büyük bir uzmanlık gerektiriyor.

Mesela Warren Buffett hiç bir zaman geri dönenlere bulaşmıyor.

Peter Lynch’in yönettiği Magelllan Fonu ise kârının büyük kısmını bunlardan kazanmış.

6) Varlığın Üzerinde Oturanlar

Bu şirketler de çok değerli varlıkları olup da (arsa vs olabilir) yatırımcılar tarafından daha fark edilmemiş olanlar.

Sanırım Peter Lynch’in portföyünde bolca yer alan şirketler bunlar. Ama sıkıntısı yok değil. Piyasa bu varlıkları hemen de fiyatlayabilir, 1 ay, 1 yıl ya da 5 yıl sonra da fiyatlayabilir.

Yani bunları alıp piyasanın farketmesini beklemek gerekiyor.

İyi incelemek ve sabırlı olmak lazım.

İşte Peter Lynch’in hisse senedi sınıflandırması böyle. Tabii ki şirketler sürekli aynı kategoride kalmıyor, başka bir kategoriye geçebiliyorlar.

Sizce Türkiye’de bu kategoriye hangi şirketler girer? Aklınıza gelen var mı?

Saygılar.

11 Yorum

  1. Sabri Sever demiş ki:

    Teşekkürler, yine güzel bir yazı

    Ocak 26, 2020
    Yanıtla
    • Lattedenborsaya demiş ki:

      Okuduğunuz için ben teşekkür ederim:)

      Ocak 26, 2020
  2. Ahmet Taşdemir demiş ki:

    Varlığın Üzerinde Oturanlar’a bir yakaladığım birde kaçırdığım örnek vermek istiyorum.

    Yakaladığım ISGYO;
    Elindeki tüm varlıkların 3’te 1’inden az fiyata piyasada işlem görüyordu. Bu şu demek oluyor, değeri $30.000 olan ofislere 10.000 dolardan az yatırımla ortak olabiliyor, 3M değerli arsaya 1M’dan az fiyatla yatırım yapabiliyorduk. Müthiş bir fırsattı 0.78-0.96 kuruş bandından portföyüme olabildiğince kattım. Şimdilerde değerine daha çok yaklaşmış durumda olmasına rağmen yüksek temettü verimi ve “kelepir” maliyet sayesinde uzun yıllar tutabileceğim.

    Kaçırdığım ALGYO;
    48.xx fiyatlarda stratejime uyarak keşfettiğim ancak hem artık yeterli sermayem olmayışından hemde başka şirketlerde daha iyi potansiyel gördüğüm için portföyüme katmama kararı vermiştim, benim için hatalı bir karar oldu çünkü piyasa şirketin varlıklarını öyle bir anda hızlıca fiyatladı ki bakakaldım ve öncesinde yerine tercih ettiklerim 30% primlenirken bu şirket 80% primlendi.
    Hepimize bol fırsatlı bol temettülü bir piyasa diliyorum.
    İyi çalışmalar Yiğit Bey.

    Ocak 26, 2020
    Yanıtla
    • Lattedenborsaya demiş ki:

      Örnekler için çok teşekkür ederim Ahmet Bey.

      Maalesef ikisini de farklı nedenlerden dolayı kaçırdım.

      ALGYO’yu yakalama olasılığım daha yüksekti aslında. Kendisi temettüsünü en az 5 yıl arttıran Temettü Padişahları’nda bulunuyor. Fakat onu da kirası temettüsünden az diye alamamıştım. Fakat yanıldığım açık bir şekilde ortaya çıktı.

      Sanırım Varlığın Üzerinde Oturan Şirketlerle ilgili şansım yok.

      Tekrar çok teşekkür ederim, bol kazançlar dilerim.

      Saygılar.

      Ocak 26, 2020
  3. MSP demiş ki:

    Tr daha çok döngüsel şirketler…
    Yazılım sektörü içinde hızlı büyüme gösteren şirketler

    Ocak 26, 2020
    Yanıtla
  4. Acemi Yatırımcı demiş ki:

    Üstadım bir yazınızda BIST Teknoloji Fonundaki firmaları inceleyebilir misiniz ?

    Son bir senede %100 primlenmiş neredeyse tüm hisseler, acaba uzun vade için temettü dağıtan teknoloji hisselerine de biraz yer açmalı mıyız ?

    Ocak 27, 2020
    Yanıtla
    • Lattedenborsaya demiş ki:

      Selamlar Acemi Yatırımcı,

      Maalesef benim zamanım olmuyor ama teknoloji şirketlerine karşı kör olmamak lazım.

      Sadece iş modellerini iyi incelemek lazım.

      Ocak 28, 2020
  5. Zamanınruhu demiş ki:

    Selamlar
    Döngüsel şirketleri yakalamak bireysel yatırımcı için daha kolay.Örneğin otomotiv ve havayolu şirketleri.
    Peter Lynch kitabında elektrik şirketlerine yatırım yapmayı önermiyor.Kendi dönemi için doğru olabilir.Fakat günümüzde dünyada elektrikli araçlarda artış var.Ayrıca pil üreten şirketlerinde büyüme potansiyeli var.Yatırım yapılacak çok sektör var.Ama sermayemiz yok maalesef.

    Ocak 31, 2020
    Yanıtla
    • Lattedenborsaya demiş ki:

      Sayın Zamanın Ruhu,

      Sermayeye takılmayın, siz tasarruf ettikçe ve çabaladıkça kendiliğinden sermaye oluşuyor.

      En önemli olay başlamak. Böylece hem bilginin hem de paranın bileşik getirisini çalıştırmış oluyorsunuz.

      Saygılar.

      Ocak 31, 2020
  6. Aydın demiş ki:

    Faydalı bir paylaşım Sayenizde küçük adımlarla da olsa gelişimime devam ediyorum Teşekkürler Yiğit Bey

    Mayıs 17, 2020
    Yanıtla
    • Lattedenborsaya demiş ki:

      Selamlar Aydın Bey,

      Bir olmadan iki olmaz derler. Biz kendimizi geliştirmeye devam edelim. Elbet sonuçlarını göreceğiz.

      Tasarrufa ve yatırıma devam.

      Saygılar.

      Mayıs 17, 2020

Yorumunuzu Ekleyin

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.